Avrupa Birliği Mavi Kart (EU Blue Card) Nedir?

Avrupa Birliği Mavi Kart, Avrupa Birliği üyesi ülkelerde yüksek vasıflı iş gücünün istihdamını kolaylaştırmak için tasarlanmış bir oturma ve çalışma izni sistemidir. Amaç, dünya genelindeki nitelikli profesyonelleri AB iş piyasasına çekmek ve üye devletlerdeki uzman personel ihtiyacını karşılamaktır. Mavi Kart, AB içinde uzun vadeli kariyer ve yerleşim fırsatları sunması bakımından hem işverenler hem de başvuru sahipleri açısından önemli bir araçtır.

Düzenleyici Temeli ve Tarihçesi

Mavi Kart sistemi, AB düzeyinde ortak bir yüksek vasıflı istihdam politikasının parçası olarak geliştirilmiştir. İlk olarak 2009/50/EC sayılı Konsey Direktifi ile yürürlüğe girmiştir. Bu direktif, AB dışından gelen yüksek nitelikli işçilerin giriş ve ikamet koşullarını belirleyerek Mavi Kart’ın hukuki çerçevesini oluşturmuştur. Sistem, zamanla iş piyasasının gelişen ihtiyaçlarına uyum sağlamak için güncellenmiştir. En önemli yenileme, 2021 yılında kabul edilen 2021/1883 sayılı AB Direktifi ile yapılmıştır. Bu yeni düzenleme, Mavi Kart’ın kapsama alanını genişletmiş, maaş eşiklerini esnetmiş, başvuru sürecini hızlandırmış ve üye devletler arasında iş gücü hareketliliğini artırmıştır. Direktif 17 Kasım 2021’de yürürlüğe girmiş ve üye devletlere 18 Kasım 2023’e kadar iç hukuka aktarma yükümlülüğü verilmiştir. Böylece 2009 tarihli ilk direktif fiilen yürürlükten kalkmış ve yerini revize edilmiş sisteme bırakmıştır. Bu çerçevede Mavi Kart, 2009’dan bu yana Avrupa’da yüksek vasıflı istihdam politikasının merkezinde yer almakta olup 2021–2023 dönemiyle birlikte ikinci ve daha esnek bir uygulama aşamasına taşınmıştır.

Hangi AB Ülkeleri Mavi Kart’ı Uyguluyor?

Avrupa Komisyonu’nun güncel verilerine göre, AB üyesi 27 ülkeden 25’i Mavi Kart sistemini uygulamaktadır. Sisteme dahil olmayan iki ülke Danimarka ve İrlanda’dır. Bu iki ülke, AB’nin adalet ve içişleri alanındaki bazı politika alanlarına katılmama yönünde özel istisnalara sahiptir. Mavi Kart Uygulayan Ülkeler: Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, Lüksemburg, Avusturya, İspanya, Portekiz, İtalya, İsveç, Finlandiya, Estonya, Letonya, Litvanya, Polonya, Çekya, Slovakya, Slovenya, Macaristan, Bulgaristan, Romanya, Hırvatistan, Malta, Kıbrıs Cumhuriyeti, Yunanistan. Bu ülkeler arasında uygulama şekli ve prosedürler çeşitli farklılıklar gösterebilir; örneğin maaş eşiği, bazı mesleklerin istisna kapsamında olup olmaması veya başvuru süreçlerinin hızları ülkeye göre değişiklik gösterebilir. Mavi Kart Uygulamayan Ülkeler: Danimarka, İrlanda. Bu iki ülke, AB’nin belirli göç ve vize politikalarına katılma zorunluluğu olmayan özel statülü devletlerdir.

Başvuru Şartları ve Gereklilikler

AB Mavi Kart’a başvurmak için genel olarak şu şartların karşılanması gerekir:

• AB üyesi bir ülkedeki işverenden geçerli ve nitelikli bir iş teklifi alınması.
• Bu iş teklifinin ülke tarafından belirlenen asgari maaş eşiğini karşılaması.
• Başvuru sahibinin yükseköğrenim diplomasına veya bazı durumlarda eğitim yerine geçen en az birkaç yıllık mesleki deneyime sahip olması.
• Gerekli durumlarda mesleki lisans veya denklik belgelerinin sağlanması.

Bu gereklilikler, başvuru yapılan ülkeye göre esneklik gösterebilir. Örneğin Almanya 2023 sonrası dönemde şartları belirgin şekilde kolaylaştırarak nitelikli iş gücü açığını kapatmayı hedeflemiştir.

Mavi Kart’ın Sağladığı Haklar

Mavi Kart sahipleri, bulundukları ülkede:

• Tam zamanlı çalışma hakkına,
• Güvence altına alınmış bir oturma iznine,
• Aile birleşimi imkânına,
• Eşlerin çalışma hakkına,
• AB’nin diğer Mavi Kart uygulayan ülkelerine daha kolay geçiş hakkına sahip olur.

Ayrıca Mavi Kart ile birkaç yıl çalışan kişiler, belirli süreyi doldurmaları hâlinde AB uzun dönem ikamet izni başvurusunda bulunabilir. Bu durum, Avrupa’da kalıcı olarak yaşamak isteyen kişiler için önemli bir avantajdır.

Mavi Kart’ın Süresi ve Yenilenmesi

Mavi Kart genellikle 2 ila 4 yıl arasında verilir. Kartın süresi dolmadan yenileme yapılabilir. Kart sahibinin işveren değiştirmesi veya mesleki rolünün değişmesi durumunda bazı ülkelerde bildirim veya yeni onay süreçleri gerekebilir. Uygulamanın revize edildiği 2021/1883 Direktifi ile bu süreçler daha esnek hâle getirilmiştir.

Sonuç

Avrupa Birliği Mavi Kart sistemi, AB’nin yüksek nitelikli profesyonelleri çekmek için oluşturduğu kapsamlı bir göç ve istihdam programıdır. 2009’dan bu yana yürürlükte olan sistem, 2021’deki düzenlemelerle modernize edilerek daha kapsayıcı ve daha erişilebilir hale getirilmiştir. Bugün AB ülkelerinin büyük çoğunluğu bu sistemi etkin şekilde kullanmakta, sadece Danimarka ve İrlanda hariç 25 üye devlet Mavi Kart çerçevesine dâhil bulunmaktadır. Bu sistem sayesinde, yüksek nitelikli profesyoneller hem güçlü kariyer fırsatlarına ulaşabilmekte hem de AB içinde uzun vadeli ve güvenli bir yaşam kurma imkânına sahip olmaktadır.