Avrupa Birliği Mavi Kart (EU Blue Card), yüksek vasıflı yabancı profesyonellerin Avrupa Birliği ülkelerinde çalışmasını kolaylaştırmak amacıyla oluşturulmuş özel bir oturma ve çalışma izni sistemidir. 2009 yılında yürürlüğe giren ilk düzenlemenin ardından 2021’de kapsamlı bir şekilde güncellenen bu sistem, AB iş piyasasında yaşanan uzman personel açığını kapatmak için giderek daha önemli bir araç hâline gelmiştir. Bugün AB üyesi 27 ülkeden 25’i Mavi Kart uygulamasını yürütmekte olup Danimarka ve İrlanda bu sisteme dahil değildir. Mavi Kart, AB’ye nitelikli göçün en önemli yollarından biri olarak kabul edilir ve başvuru şartları da bu niteliğe uygun şekilde titizlikle belirlenmiştir.

Mavi Kart’a başvuru yapabilmenin ilk ve en temel şartı, başvuru sahibinin AB üyesi bir ülkedeki işverenden geçerli bir iş teklifi almış olmasıdır. Bu iş teklifi yüksek vasıf gerektiren bir pozisyon olmalı ve genellikle en az bir yıllık sözleşmeyle desteklenmelidir. Bazı ülkeler altı aylık sözleşmeleri de kabul edebilmekle birlikte, uzun süreli istihdam planları Mavi Kart değerlendirmesinde olumlu bir göstergedir. İş teklifi tam zamanlı olmalı ve çalışılacak pozisyonun yüksek nitelikli bir meslek grubuna dahil olması gerekmektedir. Mühendislik, bilişim teknolojileri, tıp, finans ve bilimsel araştırma gibi alanlar en yaygın kabul edilen yüksek nitelikli sektörlerdir.

İkinci önemli şart ise maaş kriteridir. Mavi Kart için sunulan iş sözleşmesinin, başvurulan ülkede belirlenmiş olan asgari maaş eşiğini karşılaması zorunludur. Bu maaş eşiği, her yıl ülke bazında güncellenir ve genellikle ülkenin ortalama brüt maaşının %100–160 üzerinde belirlenir. Bazı ülkelerde bilişim uzmanları, mühendisler veya kritik sektör çalışanları gibi belirli meslek grupları için daha düşük maaş eşiği uygulanabilir. Bu esneklik, 2021/1883 sayılı yeni direktifle daha yaygın hâle getirilmiştir. Böylece AB, ihtiyaç duyduğu uzman kadroları dünyadan daha etkin biçimde çekmeyi hedeflemiştir.

Mavi Kart başvurusu için üçüncü temel şart, başvuru sahibinin yükseköğrenim diplomasına veya eşdeğer nitelikte mesleki deneyime sahip olmasıdır. Genellikle en az üç yıllık bir üniversite eğitimi (lisans derecesi) istenir ve diplomanın başvurulan iş alanıyla uyumlu olması beklenir. Bununla birlikte, bazı ülkeler eğitim yerine uzun yıllara dayanan mesleki deneyimi de yeterli kabul edebilir. Örneğin belirli bir alanda en az beş yıllık profesyonel tecrübeye sahip kişiler, diploma şartı olmadan da Mavi Kart değerlendirmesine alınabilir. Bu esneklik yine ülkeden ülkeye farklılık gösterebilir.

Dördüncü önemli unsur, yasal ve güvenlik ile ilgili gerekliliklerin yerine getirilmesidir. Başvuru sahiplerinin sabıka kaydı, güvenlik geçmişi, sağlık sigortası gibi konularda ülkenin genel ikamet politikalarına uygunluk göstermesi gerekir. Çoğu AB ülkesi, başvuru sırasında geçerli bir sağlık sigortası ve geçim kaynağının mevcut olduğunu doğrulayan belgeler talep etmektedir.

Mavi Kart’ın bir diğer gerekliliği, işverenin başvuru sürecine aktif olarak dahil olmasıdır. Çoğu ülke, işverenin mesleğin gerçekten yüksek nitelik gerektirdiğini kanıtlamasını ve pozisyon için yerel iş gücüyle doldurulamadığını göstermesini bekler. Ancak 2021 sonrası dönemde iş gücü piyasasında yaşanan değişiklikler nedeniyle bu şart birçok ülkede daha esnek hale getirilmiştir.